enflasyonemeklilikötvdövizakpchpmhp
DOLAR
8,6722
EURO
10,1603
ALTIN
490,36
BIST
1.399
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Parçalı Bulutlu
31°C
İstanbul
31°C
Parçalı Bulutlu
Salı Gök Gürültülü
26°C
Çarşamba Sağanak Yağışlı
23°C
Perşembe Sağanak Yağışlı
19°C
Cuma Parçalı Bulutlu
23°C

SANCAK BÖLGESİ

01.08.2021
A+
A-

Sancak, Sırbistan’ın Adriyatik  Denizi’ne çıkış yolu üzerinde bulunmakta ve Sırbistan ile Karadağ’ı birbirine bağlamaktadır. Dolayısıyla Karadağ ve özellikle Sırbistan için büyük bir jeopolitik-jeostratejik öneme sahiptir. Bunların yanısıra Sırbistan, Sancak’ı  bir koridor olarak kullanmak suretiyle Arnavutluk ve Kosova’ya ulaşmak imkânına sahiptir. Sırbistan, bölge üzerinde tam bir hâkimiyet sağlayabilmek için buranın demografik yapısını değiştirmek maksadını da gütmüştür. Bu yüzden Sancak’a bir taraftan Sırpları iskân etmiş, diğer taraftan Boşnakları, Türkleri vd. Müslümanları göçe zorlamış, bunlar üzerinde her zaman baskı, zulüm, asimilasyon, katliâm, hatta soykırım yapmış ve Sancak ile ilgili katiyetle taviz vermeyecek tarzda politikalar takip etmiştir.

Sancak aynı zamanda Balkanlar’daki Türk, Arnavut, Goralı, Torbeş vd. Müslümanlar açısından da önemli bir bölgedir. Sancak, nüfusunun %45-50’ini Müslümanların teşkil ettiği Makedonya’yı, nüfusunun %90’ı  Müslüman olan Kosova’yı ve nüfusunun %70’ini Müslümanların meydana  getirdiği Arnavutluk’u Bosna-Hersek’e bağlayan bir köprü niteliğini taşımaktadır. Bu sebeple Arnavutlar da Sancak’ı önce Kosova’ya, sonradan kurmayı istedikleri Büyük Arnavutluk’a katmayı hedeflemişlerdir.

Türkiye de Balkanlar’la olan tarihî, sosyo-kültürel, dinî ve etnik bağlarından dolayı, kendisine düşen görev gereğince, soydaş ve dindaşlarının temel hak ve hürriyetlerini kazanma ve koruma yönünde diplomatik alanlarda yürüttüğü çaba ve verdiği desteği devam ettirecektir.

Haliyle emperyalist güçlerin menfaatleri ve Balkan devletleriyle milletlerinin belirledikleri yayılmacı hedefler ve bunları gerçekleştirmek üzere sürdürdükleri mücadeleler, meselenin henüz çözüme ulaşmasını engelleyerek Sancak’ın önümüzdeki yıllarda gerginliklere yol açabilecek bir  ihtilaflı bölge hâlinde kalmasına yol açmaktadır.

Özetle Sancak üzerinde büyük devletlerin (Rusya, Amerika, Almanya vd. AB devletlerinin) kendi  çıkarları doğrultusundaki müdahaleleri ile bölge milletlerinin, yani Sırplar, Karadağlılar ve Müslüman Boşnakların, ayrıca daha küçük bir aktör olan  Arnavutların mücadelelerinin devam etmesi kuvvetle muhtemeldir. Nitekim  NATO raporlarına göre Sancak, dünyanın 16. hassas ve ihtilaflı bölgesidir.

Sancak bölgesi Balkan yarımadasının merkezinde, Sırbistan ve Karadağ Cumhuriyetleri arasındadır.Kuzeybatıda Bosna-Hersek, güneydoğuda Kosova, güneyde ise Arnavutluk ile komşudur. Bölge topraklarının bir bölümü Sırbistan, geri kalanı ise Karadağ içindedir.

Sancak’ın merkezi (başşehri) olarak nitelendirilen Yeni Pazar (Novi Pazar) Sırbistan Cumhuriyeti sınırları içindedir. Sırplar tüm Sancak’ı 1991’den itibaren Raşka Bölgesi olarak tanımlamaktadır. En son yapılan 1991 nüfus sayımına göre Sancak’ın nüfusu 440.000 olup bunun 253.000’ı Boşnak Müslümanlar ve 187.000’ı de Sırplar, Karadağlı ve Arnavutlardan  oluşmaktadır. Katliamlar, bugün de devam eden asimilasyon politikaları ve baskılar nedeniyle olan göçler Boşnakların demografik yapısını etkilemiştir. Bugün sadece Türkiye’de 1.000.000’un üzerinde Sancaklı Boşnak’ın olduğu tahmin edilmektedir. Ayrıca yapılan nüfus sayımlarında sorunlar var. Bunun en bariz örneği Sancak’ın başşehri Yeni Pazar’da görülmektedir. Bugün Yeni Pazar’da bulunduğu halde sayımlarda gözükmeyen (kayıt dışı yaşayan) 15.000 civarı Boşnak bulunmaktadır.Başta güvenlik nedeniyle olmak üzere ekonomik ve diğer sebeplerle 1991’den itibaren 10 senelik dönem içerisinde 80.000 civarında Boşnak Sancak’ı terk etmiştir.Daha yakın bir zamanda yaşanan Kosova savaşında ise NATO bombardımanı nedeniyle 27.000 Sancaklı, Bosna ve Türkiye’ye göç etmiştir. Özellikle Yugoslavya’nın parçalanması ve Hırvatistan, Slovenya, Bosna- Hersek ve Makedonya gibi yeni cumhuriyetlerin ortaya çıkmasından sonra göç hızlanmıştır. Sırpların etnik temizlik politikası altında kalan ve memleketlerini terk etmek zorunda kalan Bosna-Hersek’li Boşnakların yaklaşık 20.000’i Türkiye’ye sığınmıştır. Bunlardan büyük çoğunluğu İstanbul’un Pendik ve Bayrampaşa ilçelerinde akrabalarının yanında ikamet etmişlerdir. Diğerleri ise Kırklareli’ndeki kampa yerleştirilmiştir. Göç eden bu insanlar üzerinde yapılan bir saha çalışması neticesindeki elde edilen bulgulara göre, Müslüman ülke olması nedeniyle Türkiye Boşnaklar tarafından güvenli bir ülke olarak nitelendirilmektedir. Gelenlerin büyük çoğunluğu kadın ve çocuklardır. Türkiye gelen Boşnaklar sığınmacıların karşılaştıkları ana sorunla bilinmeyen bir dil ve çevre, parasızlık, evsizlik, işsizlik ve uyum zorluğu olmuştur. Sığınmacılar bu güçlüklerin çözümünde öncelikli olarak akrabaların, resmi kuruluşların ve derneklerin yardımlarını almışlardır. Birçoğunun eğitimli kalifiye iş gurubundan olmalarına rağmen Türkiye’de kendi statülerine uygun iş bulamamaları önemli bir sorun olarak ortaya çıkmıştır. 1996 yılında imzalanan Dayton Antlaşması ile barış kısmen sağlanmış, sorunlar halledilmeden sadece ABD’nin her iki tarafa yaptığı baskı neticesinde geçici olarak dondurulmuştur. Savaşın sona ermesi ile birlikte, Avrupa’nın diğer ülkelerine göç etmiş olan Boşnaklar gibi Türkiye’ye gelenler de memleketlerine geri dönmüşlerdir. Görülen odur ki, Sancak’taki nüfus, güçlü doğum oranına rağmen, göç nedeniyle azalmaktadır.  2003  yılı  nüfus  sayımına  göre  672.656  olan  Karadağ  nüfusunun %59,4’ünü Karadağlı olmayan Sırp, Boşnak, Arnavutlar ve diğer etnik gruplar oluşturmaktadır. Bunlar içerisinde Sırplar %30 nüfusa sahipken Boşnakların oranı %9,4’tür. Bölgede %4,3’lük oranları ile, Kosova ve Arnavutluk sınırlarında yaşayan ve çoğunluğu Müslüman olan Arnavutlar da ciddi bir yekun teşkil etmektedir. Tüm Karadağ’daki Müslüman nüfus ise yine 2003 verilene göre %20,9’dur. Belirtilen rakamlarda Boşnak ve Arnavutların nüfusları toplam %13,7 etmesine rağmen Müslüman nüfusun %20,9 olması, Boşnak ve Arnavut nüfusun ciddi bir kısmının kendilerini Karadağlı Müslüman olarak kayıt ettirmelerinden kaynaklanmaktadır. 1991 seçimlerine göre nüfusun %0,7 oranında azalması ise göçlerle açıklanabilir.

 

Yazarın Diğer Yazıları
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.