Borsa felsefesi üzerine

Karikatürlerde tasvir ettikleri gibi korkunç bir canavara benzeyen enflasyon bu yıl bizi paramparça etti. Para parayı çeker misali olanağı olup ev araba alanlar astronomik kârlar elde ederken, üç beş kuruş kenara koyabilenler borsaya bilhassa halka arzlara girdi. Çok iyi kar edildi aslında bu süreçte. Ama hacim küçük olunca devedeki kulaktan çok farkı kalmadı.

Yılın ilk dokuz ayı borsa yatırımcısını ne kadar mutlu ettiyse, son iki ay da bir o kadar can sıktı. Vurgun yapma amacıyla borsaya giren yatırımcının rus ruleti sevdası sona erdi. Artık masadan kalkabilirler.

Çalkantının bitiyor gibi gözükmesi güzel. Özellikle yerel seçimlere kısa süre kala herkes tekrardan izleme pozisyonuna geçti.

 

Enflasyon muhasebesi

Bir şirketin bilançosundaki varlıkların günümüz piyasa koşullarına uygun olarak revize edilmesi anlamına gelir. Mesela, şirket bir demirbaş arabayı 100.000 liraya satın alır ve daha sonra 130.000 liraya satar. Bu durumda, aradaki 30.000 liralık kar vergilendirilecektir. Ancak yüksek enflasyon ortamında, şirket alış rakamını enflasyon düzeltmesi yapar. Rakamları  güncelleyerek muhasebesini düzenler. Bu uygulama, kârlılığı azaltırken bilançodaki değerleri artırır ve aynı zamanda vergi avantajları sağlar. 

Uluslararası standartlara göre enflasyon muhasebesi 2021’den beri uygulanması gereken bir hadise. Verilen sözlere göre sene sonunda bir çok yerde uygulanmaya başlayacak. Vergi usul kanununu da düzenlenmiş durumda. Oradaki yükümler 2021 ve 2022 yıllarında ertelenmişti.  

Bu muhasebenin bankalarda olup olmayacağıyla ilgili soru işaretleri vardı vekillerin. Mehmet Şimşek Plan Bütçe Komisyonunda banka ve diğer finans kuruluşlarında uygulanmayacağını söyledi. Ancak konuyla bağlı soru işaretlerleri hala devam etmekte. Bankaların bütün kârlılığı ara enflasyonist ortamda yaptığını düşündüğümüz zaman eğer ki enflasyon muhasebesi kurallarına tabi tutulacaksa bu karların hepsi uçup gidecek. Bu durumdada borsa tek kanadı kopmuş kartala dönecek. Uç uçabilirsen…

 

TL Değer Kazanıyor mu?

Mehmet Şimşek Plan Bütçe Komisyonu’nda önemli bir konuya daha dikkat çekti.

Şu anki sorumuz, "Yüzde 5'lik büyüme nasıl olacak da kişi başına milli geliri bu kadar artıracak?" Bu tür dezenflasyon programlarına genel bir bakış sağlayın, bu durum sadece Türkiye'ye özgü değil, dünya genelinde de geçerlidir. Reel efektif kur, yani liranın nominal değil, reel bazda değer kazandığı bir durumu ifade eder. Bu durum, Türkiye özelinde değil, genel olarak dezenflasyon programlarının bir parçasıdır. Kurun, liranın reel olarak değer kazandığı bir dönemde, sunduğumuz verilerin bu durumu doğru bir şekilde yansıttığını ve herhangi bir hesap hatasının bulunmadığını vurguluyoruz. minvlinde bir açıklama yaptı. TL, dolara karşı ufak ufak değer kaybetse bile reel olarak değer kazandırılmak istediğini çok net ifade etmiş oldu sayın bakan. 

Reel efektif döviz kuru, bir ülkenin para biriminin diğer ülkelerin para birimleri karşısındaki değerini, sadece tek bir para birimi değil, tüm ticaret ortaklarına ve ticaretteki paylarına göre değerlendirir. Bu kavram, ülkeler arasındaki göreli fiyat ve maliyet değişimlerini dikkate alarak bir para biriminin “gerçek” değerini ölçer. (sadece enflasyon oranlarından etkilenmeyen bir değer kazancıdır.) 

Örneğin, TL'nin reel efektif döviz kuru arttığında, bu durum TL'nin diğer ülkelerin para birimleri karşısında satın alma gücünün arttığını gösterir. Bu durum genellikle ülkedeki enflasyonun düşük olduğunu (ya da düşme eğilimnde olduğunu), rekabetçiliğin arttığını veya ülkenin mali durumunun iyileştiğini gösterebilir. 

Tersine, reel efektif döviz kuru azaldığında, bu durum ülkenin para biriminin diğer para birimleri karşısında değer kaybettiğini ve satın alma gücünün azaldığını gösterir. Bu durum genellikle yüksek enflasyon, ekonomik zorluklar veya mali sıkıntılar gibi faktörlere işaret edebilir. 

Lira yargı krizi sürdüğü müddetçe reel olarak değer kazanması zor bir meydan okuma olacak ekonomi yönetimi için. Orta vadede umutlu olsam da Mart 2024’e kadar beklentiyi düşük tutmak daha faydalı. Kış uykusu başladı.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar YAĞIZ KUTAY - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Son Saat Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Son Saat Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Son Saat Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Son Saat Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.