Arjantin’den Yayılan Dalga

Bir siyasetçi kariyerine demokrat ve halkçı olarak başlar cumhuriyetçi olarak bitirir. Ancak bu dogmaya taban tabana zıt bir adam okyanus ötesinde bir seçimi kazandı.

Liberalizm tanım olarak bireysel özgürlük, insan hakları, özel mülkiyet ve serbest piyasa ekonomisi gibi prensiplere dayalı bir siyasi ve ekonomik felsefedir. Liberalizm, bireylerin özgürlüğünü ve otonomisini vurgular ve devletin müdahalesini minimumda tutmayı savunur. Temel olarak, insanların kendi kararlarını alma özgürlüklerini en üst düzeye çıkarmayı hedefler.

Özellikle 80 sonrası liberal, daha özgürlükçü ve devletin ekonomik gücünün belli ölçüde kısıtlanmaya başladığı süreçte liberalizmin farklı türleri peydah oldu. Test edebilmek için tek fırsat gerçek hayattaki ekonomi politikalarıydı. Şimdi yeni deney alanı Arjantin olma yolunda ilerliyor.

Yeni Arjantin Cumhurbaşkanı Milei devlet gücünü kendi eliyle piyasaya veriyor olması sonucu ne olursa olsun tarihi bir inisiyatiftir. Eğer ki kendisi de verdiği sözleri tutabilirse…

Kimine göre gerçek olamayacak bir trol kadar komik, ilginç dans figürleriyle herkesi şaşırtan, dinamik, sadece saçlarıyla bile Trump’ı andıran Milei sadece vaatleriyle bile dikkatleri üstüne çekti.

Kürtaj karşıtlığı, bakanlıkların önemli kısmını ve merkez bankasını kapatma isteği yanı sıra Arjantin’in pesosunu çöpe atıp tamamen dolara geçme fikirlerinin sahibi. Karşınızda Arjantin seçimlerinin ikinci turdaki galibi iktisat profesörü Javier Milei.

İktisatçı Hayek’in daha önce önerdiği serbest bankacılığı temsil eden bir düşünceye sahip Milei. Serbest bankacılık prensibine göre devletin para yaratma yetkisine tamamen son verilerek, paranın özel bankalar veya finansal kurumlar tarafından basılması öneriliyor.

Dolara geçme fikri de geçmişte baskın iktisadi sistemdi. Bretton Woods öncesi 1873-1914 arasındaki dünya para sistemi olan altın standardı sistemi ve sabit kuru savunmasını görmek mümkün. Merkez bankacılığı sistemine bir diğer alternatif olan para kuruluna benzer bir ekonomi yönetimi görebiliriz. (Arjantin tarihi boyunca denediği bir sistem)

Resmi para birimini dolarla değiştirebilmek için yaklaşık 40 milyar dolarlık kaynağa ihtiyaç var. Arjantin'de ticaretin hala büyük ölçüde nakit para ile yapılması önemli bir sorun. Bu nedenle, bütün kaynaklar dikkate alındığında, ülkenin toplam birikim miktarının yaklaşık 246 milyar dolar ve offshore hesaplarında 261 milyar dolar olduğu tahmin edilmektedir.

Yeni cumhurbaşkanı aynı zamanda kamu harcamalarını keserek, kamu harcamaları/Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH) oranını %38'den %15'e düşürmek istiyor. Kamu harcamasında bu denli kesintiye gitmek, ekonominin daralmasına sebep olur.

Kamu harcamaları yapıldıkça GSMH daha çok artan ve yukarıda bahsedilen %38 düşmeye yaklaşır. Öte yandan kamunun yaptığı yatırım ve istihdam azaldıkça vergilendirecek gelir düşer ve bütçe açığı riski yükselir.

Isınan kurbağa deneyi misali Dünya liberalizm ile ısınmaya devam ediyor. Bakalım Arjantin’i ne bekliyor?

Faiz kararı ne olacak

Perşembe günü saat 14:00'te Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın faiz kararı duyurulacak. Öngörülere göre, faizde 250 baz puanlık bir artışla %37,5 seviyesine çıkılması bekleniyor. Politika faizi Haziran ayından bu yana %8,5'ten %35'e çıkarıldı. Politika faizinin 2024'te %40'a kadar yükselmesi bekleniyor. Ekim ayında yıllık enflasyon %61,36, aylık enflasyon ise %3,43 olarak kaydedildi. 2023 sonu için enflasyon tahmini %65, 2024 içinse %36. Deutsche Bank'in öngörüsüne göre, politika faizi 2024 sonuna kadar %40 olacak, döviz kuru beklentisi 2023 sonu için 30, 2024 sonu için 35. Enflasyon tahmini ise 2023 için %54,1, 2024 için %59,8 ve büyüme tahmini ise 2023'te %4, 2024'te %3.7 olarak belirtiliyor. Morgan Stanley'in tahmini ise, Kasım ayında 250 baz puanlık faiz artışı ve Nisan 2024'te %40'lık politika faizi. Citibank ise 2023 sonu enflasyonunu %65 ve 2024 için %36 olarak öngörüyor.

Eğer politika faizi %37,5 olursa; referans faiz aylık %3,16’dan %3,39’a, kart faizi %3,71’den %3,94’e, nakit çekim ve KMH içinse bir önceki ay seviyesi olan 5,81’den %6,11’e yükselecek. Ekim faiz kararı sonrası %97 olan bileşik faiz ise %103,74 seviyesinde olacak.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar YAĞIZ KUTAY - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Son Saat Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Son Saat Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Son Saat Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Son Saat Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.